Strategisch plan 2005-2009

1.    Onze Opdracht

De organisatie Piloten zonder Grenzen België (PZG-B) ontsluit geïsoleerde bevolkingen en biedt oplossingen voor bevolkingen in nood, dank zij de middelen en mogelijkheden van de wereld van het vliegwezen.

2.    Onze waarden

Uitgaande van haar oorspronkelijk humanistisch elan en haar principe van niet-concurrentie met de privé operatoren, treedt PZG-B op daar waar de andere luchtvaartoperatoren niet of niet meer komen.

Als niet-gouvernementele organisatie verplicht PZG-B zich tot een volstrekte neutraliteit en onafhankelijkheid t.a.v. de oorsprong van de crises of omwentelingen in de landen waar ze besluit op te treden.

De programma’s van PZG-B hebben betrekking op alle acties m.b.t. dringende bijstand en ontwikkeling ten voordele van de geïsoleerde bevolkingen, zonder enige discriminatie wegens ras, geslacht, taal, religie, politieke of elke andere opinie, nationale of sociale afkomst, of welke andere situatie dan ook.

Haar personeel, dat bestaat uit vakmensen op het gebied van luchtvaart, mechanica en logistiek wil, solidair met de bevolkingen van het Zuiden, zijn tijd en competenties ten dienste stellen van die bevolkingen en van de humanitaire en ontwikkelingswerkers.

3.    Onze visie

PZG-B wil er toe bijdragen dat allen gelijke toegang hebben tot de gezondheidszorg, de opleiding, de voedselzekerheid, de sanitaire infrastructuur, waarbij elkeen, man en vrouw, betrokken wordt bij de strijd tegen de armoede.

4.    Onze structuren en financieringswijze

De algemene vergadering is de soevereine macht van de vereniging. Aan haar bevoegdheid zijn voorbehouden de wijzigingen van de statuten, de benoeming en afzetting van de bestuurders, de goedkeuring van de begrotingen en van de rekeningen, de vrijwillige ontbinding van de vereniging, de benoeming, afzetting en vergoeding van de commissarissen, de kwijting te verlenen aan de bestuurders en commissarissen, de eventuele omvorming van de vereniging tot een vennootschap met sociaal doel en de uitsluitingen van de leden. Elk jaar moet minstens één algemene vergadering worden gehouden, tijdens het tweede kwartaal. De vereniging mag op elk moment in buitengewone algemene vergadering worden bijeengeroepen op beslissing van de raad van bestuur of op vraag van ten minste een vijfde van de effectieve leden.

De vereniging wordt bestuurd door een raad bestaande uit minstens drie effectieve leden, voor een termijn van minimum één en maximum twee jaar benoemd door de algemene vergadering, en te allen tijde door haar afzetbaar. Het bepalen van de grote oriënteringen van de organisatie en de controle op de nakoming ervan berusten bij de raad van bestuur, die het dagelijkse bestuur en de operationele beslissingen delegeert aan een uitvoerend directeur.

De uitvoerend directeur wordt in de zetel omringd door een coördinatieploeg bestaande uit bezoldigden, consultants en vrijwilligers, ieder met een gerichte verantwoordelijkheid : verantwoordelijke voor de administratie en de logistiek, verantwoordelijke voor de programma’s, verantwoordelijke voor de luchtoperaties (chef piloot), coördinator van de begeleidingen.

Op het terrein wordt voor de uitvoering van de programma’s gezorgd door ploegen gevormd door missiechefs, piloten, grondtechnici, vluchtcoördinatoren, administratieve assistenten, logistiek personeel en ondersteuningspersoneel. Het gaat om expatriates en lokaal gerekruteerd personeel.

De evaluatie van de acties staat onder het gezag van een commissie voor de missies, samengesteld uit een bestuurder, de directeur, de verantwoordelijke voor de programma’s en de verantwoordelijke voor de luchtoperaties.

In België worden de missies betreffende de begeleiding van kinderen en van migranten en de inspanningen voor sensibilisering van het publiek aan de problematiek van de landen in ontwikkeling gerealiseerd dank zij de steun van onbezoldigde menselijke krachten.

Voor de mechanische instandhouding, het beheer van het computerpark, de boekhoudkundige expertise, de certificatie van de rekeningen en van de financiële audits, de fondsenwerving en voor de communicatie laat PZG-B zich bijstaan door externe consultants en leveranciers.

Een technische commissie – bestaande uit een bestuurder, de directeur, de verantwoordelijke voor de programma’s en de verantwoordelijke voor de luchtoperaties – beslist over de technische kwesties en verstrekt aanbevelingen aan de raad van bestuur.

De programma’s van PZG-B worden hoofdzakelijk gefinancierd door giften van particulieren en door institutionele fondsenverstrekkers.

5.    Van het onderkennen van de problemen.....

Het zwakke wegennet, waardoor het verkeer over land traag en moeilijk is, de grote afstanden en het regenseizoen hebben als onmiddellijk gevolg de afzondering van talrijke bevolkingen en de opschorting van het humanitaire en ontwikkelingswerk.

Bovenop die infrastructuurproblemen komt vaak de onveiligheid op de verlaten wegen, waar de voertuigen dikwijls het doelwit zijn van gewapende bendes. Die aanvallen en diefstallen van voertuigen maken verplaatsingen gevaarlijk en ontmoedigen zo het ontwikkelingswerk en de toevoer van humanitaire hulp naar de hulpbehoevende bevolkingen.

Talrijke landen worden vaak geteisterd door sprinkhanenplagen en beschikken niet over de mogelijkheid om de nationale bestrijdingscampagnes volledig te financieren en verlies van oogsten te vermijden. Vaak is er een schrijnend gebrek aan vliegtuigen, pesticiden, voertuigen, pulverisatoren, en capaciteit voor opvolging en technische ondersteuning.

… naar de oplossing :  het lichte en ultralichte vliegwezen

De afzondering is, net zoals de onveiligheid, een rem op de ontwikkeling van de betrokken regio’s, op de opening of de voortzetting van hulpprogramma’s en ze belemmert de opvolging en de controle van de humanitaire en ontwikkelingswerkers. Om die obstakels te overwinnen is het kleine, wendbare vliegtuigje vaak het enige vervoermiddel dat een snelle, doeltreffende, goedkope en beveiligde actie mogelijk maakt.

De bescherming van de oogsten tegen sprinkhaneninvasies, onder andere plagen, is cruciaal voor de voedselzekerheid van miljoenen inwoners. Daartoe bieden het kleinschalige vliegtuig en de ULM (ultra light motorised) kostenefficiënte oplossingen voor de uivoering van reactieve besproeiingscampagnes. Dat geldt ook voor de behandeling van de culturen en de wouden, de muggenbestrijding in de geplaagde gebieden ter voorkoming van het paludisme, het toezicht op parken, kuddes, infrastructuur enz.

6.    Aard van de interventies

Programma’s voor luchtondersteuning

De acties van PZG-B in het raam van de programma’s voor luchtondersteuning zijn eigen aan de context van de interventie : noodsituatie, rehabilitatie en ontwikkeling.

Haar transportacties nemen nu eens de vorm aan van het overbrengen van noodhulp, een andere keer, wanneer het land gevorderd is in zijn heropbouwproces, stimuleren ze het opzetten van programma’s voor armoedebestrijding op middellange en lange termijn.

In die interventielogica komen de programma’s van PZG-B tegemoet, in een eerste fase, aan de fundamentele behoeften van de geholpen bevolkingen, daarna aan de verbetering van hun levensomstandigheden in het vlak van gezondheid, opleiding, voedselzekerheid, milieu, governance en, ten slotte, aan de versterking van het ontwikkelingsvermogen.

PZG-B is ermee begaan de genderbenadering op alle vlakken te integreren, door de nationale en internationale organisaties die programma’s in dat verband hebben, aan te sporen om hun werkterrein te verruimen.

-         Opdrachten i.v.m. noodsituaties en rehabilitatie

Het lichte vliegwezen heeft in het raam van missies i.v.m. noodsituaties en rehabilitatie een dubbel humanitaire nut : als instrument van ontsluiting en als katalysator van ontwikkeling.

De werking van de humanitaire en ontwikkelingswerkers, het zij voor de verdeling van de hulp of voor de supervisie over de programma’s, kan gehinderd worden door de moeilijkheden i.v.m. het vervoer en de verplaatsingen over land of over water. Door haar programma voor luchtondersteuning wil PZG-B via het ter beschikking stellen van een humanitair vliegtuig het transport van personen en goederen in het kader van humanitaire en rehabilitatie acties in afgezonderde interventiegebieden vergemakkelijken en beveiligen.

Het vliegtuig verschaft de mogelijkheid tot een betere circulatie van personen, de overdracht van technische en medische competenties, een grotere efficiëntie van het humanitaire personeel en een langer verblijf op de plaats van de programma’s, en het vergemakkelijkt evaluatie- en opvolgingsmissies, de toegang tot en de interventiemogelijkheid in de afgezonderde gebieden, de opening van interventiesites zonder weg- of rivierverbindingen en de verbindingen tussen regionale hoofdplaatsen en achterland.

Die service verhoogt het prestatievermogen van de organisaties door hun mogelijkheden op het gebied van het beheer van de transportondersteuning en de veiligheid te verbeteren.

Met haar actie voor de versterking van de luchtvaartinfrastructuur en de ontwikkeling van het luchtruim gelast PZG-B zich met de heropening van luchtvaartpistes die bij gebrek aan onderhoud onbruikbaar zijn geworden, de rehabilitatie van kleine regionale vliegvelden en de herstelling van gebouwen voor luchtvaartgebruik. Door dergelijke acties kunnen de interventiezones van de humanitaire werkers worden verruimd en wordt bijgedragen aan de stabilisatie van de veiligheid en aan de armoedebestrijding.

-         Ontwikkelingsopdrachten :

Als organisatie voor duurzame ontwikkeling beoogt PZG-B de actie van de bewerkers van ontwikkeling en van de economische actoren te bestendigen door de opleiding van gekwalificeerd lokaal personeel en door de luchtvaartstructuur te versterken (herstel en onderhoud van de banen), waardoor kwaliteitsinfrastructuren worden aangeboden en andere operatoren worden aangezet om het luchtruim te bezetten.

Bovendien wenst PZG-B  programma’s op te zetten voor bezaaiing, besproeiing van de velden en bewaking van de kuddes met behulp van het ultra lichte vliegwezen.

Programma’s voor begeleiding en voor verzending van humanitaire vracht

De acties van PZG-B in het raam van de programma’s voor begeleiding en voor verzending van humanitaire vracht passen in het kader van een solidariteitsketen die de betuiging is van de solidariteit van de luchtvaartwereld, waarvan PZG-B de essentiële schakel vormt.

-         Begeleidingsprogramma :

Dank zij het begeleidingsprogramma worden kinderen die tijdens zware behandelingen, bij gebrek aan geschikte sanitaire infrastructuur, niet in hun land behandeld kunnen worden en een spitstechnologische ingreep moeten ondergaan, begeleid naar een gespecialiseerd centrum in Europa.

Daartoe neemt een vrijwilliger van PZG-B het zieke kind onder zijn hoede voor de hele duur van de overbrenging van het land van oorsprong naar het onthaalland. Als de medische behandeling beëindigd is, brengt hij het kind terug naar zijn familie.

Om diverse humanitaire redenen (migranten, vluchtelingen, enz.) zorgt PZG-B eveneens voor de overbrenging van groepen van personen (kinderen en volwassenen) afkomstig uit landen in ontwikkeling naar bestemmingen in Europa, Noord Amerika of andere onthaallanden.

-     Programma voor verzending van humanitaire vracht :

Het doel van het programma voor verzending van humanitaire vracht is, doorheen het PZG-B net en dankzij de solidariteit van de bemanningen van luchtvaartmaatschappijen, kleine zeer dringende pakjes bestemd voor humanitaire programma’s in landen in ontwikkeling te bezorgen.

De activiteiten eigen aan de bevrachting van kleine humanitaire colli bestaan uit het ter bestemming brengen van vracht van humanitaire aard en met hoge toegevoegde waarde, afkomstig van Belgische en Europese organisaties en bestemd voor hun partners.

Campagnes voor sensibilisering van het publiek aan de problematiek van de LIO

PZG-B ontplooit zijn werking in het Noorden door sensibiliseringscampagnes te voeren bij de Belgische ingezetenen. Zo wil PZG-B het publiek bewust maken van de problemen die tijdens missies zijn vastgesteld en van de moeilijkheden waarmee de landen in ontwikkeling (LIO) worden geconfronteerd.

De door PZG-B  behandelde thema’s zijn : de afzondering en de toegang tot transportmiddelen, de gezondheid en de toegang tot de sanitaire infrastructuur, de voedselzekerheid en het probleem van ondervoeding, de economische context en de gevolgen van de armoede, de genderbenadering en de rol van de vrouw.

Om het publiek te sensibiliseren maakt PZG-B gebruik van direct mailing, de verspreiding van artikels in de pers, haar webstek, de publicatie van het magazine Luchtpost / Carnet de vol, de realisatie van tentoonstellingen, enz.

De doelstellingen op het gebied van sensibilisering van het publiek aan de problematiek van de LIO worden omschreven in communicatieplannen opgesteld voor een periode van 12 maanden (kalenderjaar).

7.    Onze acties, vrucht van een partnerschap

In het kader van haar opdrachten voor noodhulp en voor rehabilitatie, vult de actie van PZG-B de activiteiten van het geheel van de humanitaire en ontwikkelingswerkers aan en is er in geïntegreerd.

PZG-B wenst de aanwezige vrijwillige menskrachten in synergie te doen samenwerken en aan de humanitaire en ontwikkelingswerkers de luchtvaartmiddelen te verschaffen die voor hun acties nodig zijn, in een geest van samenwerking en coördinatie.

Als onrechtstreeks belanghebbenden bij de acties van PZG-B voor noodhulp en rehabilitatie, halen de lokale overheden en de bevolkingen voordeel uit de overdracht van de aangebrachte technische en medische competenties, de ontwikkeling van de luchtvaartomgeving en de versterkte veiligheid van de humanitaire en ontwikkelingswerkers.

De lokale overheden en de bevolkingen worden rechtstreeks betrokken bij het herstel en het onderhoud van de banen, zowel tijdens de voorbereiding als bij de uitvoering.

Deze partnerschapslogica wordt in acht genomen bij de programma’s voor ontwikkeling. Tijdens gemeenschappelijke vergaderingen bepalen de humanitaire en ontwikkelingsorganisaties die rechtstreeks baat hebben bij het project, in samenwerking met PZG-B, hun behoeften en prioriteiten. Met de partners wordt in constant overleg nagedacht over de doeltreffendheid, de efficiëntie, de impact en de levensvatbaarheid van het uitgevoerde programma.

Het welslagen van de programma’s voor begeleiding en voor verzending van humanitaire vracht is mogelijk gemaakt door een dubbel partnerschap. PZG-B biedt zijn diensten aan Europese NGO’s en internationale organisaties aan, die op hun beurt in verbinding staan met een lokale NGO of een internationale organisatie met basis in het land van de begunstigden.

8.    De cyclus van onze programma’s voor luchtondersteuning

De planning

PZG-B selecteert een nieuw project na afloop van een verkenningsmissie. Die wordt ondernomen op aanbeveling van de directeur en de beheerders van de vereniging. Ze is voornamelijk gericht op landen in ontwikkeling, landen die getroffen zijn door een ramp of waar een conflict woedt.

De noodzaak kan oorspronkelijk zijn vastgesteld door PZG-B of uitdrukkelijk aangegeven zijn door een of meerdere humanitaire organisaties, fondsenverstrekkers of ze kan een respons zijn op een internationale hulpoproep.

De verkenningsmissie – die onder het gezag staat van de programmaverantwoordelijke, die ook zorgt voor de uitvoering en de opvolging van de actie – heeft tot doel informatie te vergaren (afzonderingsgraad van de betrokken regio’s, kwantificeren van de te helpen bevolkingen, geopolitieke en veiligheidscontext, enz.), de transportbehoeften te ramen en de haalbaarheid na te gaan van het opzetten van een PZG-B programma.

Wat de rehabilitatie- en ontwikkelingsprojecten betreft, moet de missie ook een lokale partner vinden, een partnerschapsakkoord onderhandelen en de levensvatbaarheid van de interventie schatten.

Het eindresultaat van een verkenningsmissie wordt neergegoten in de vorm van een definitie van een logisch interventiekader en van het opstellen van een projectdocument met gedetailleerde beschrijving van o.a. de context en de evaluatie van de behoeften, de doelstellingen van de actie, de voornaamste middelen die voor de uitvoering ervan worden voorgesteld, de activiteiten, de verwachte resultaten en de resultaatindicatoren, de opvolging en de evaluatie, het lastenboek, het budget en de financieringswijze.

De uitvoering

De beslissing om een missie te starten wordt getroffen op basis van de resultaten van de verkenningsmissie en van de gezamenlijke beslissing van de directeur en de raad van bestuur.

Vooreerst wordt de verantwoordelijke voor de programma’s of een afgevaardigde van PZG-B gemandateerd om de bevoegde overheden te ontmoeten ten einde de vereniging in het land van de interventie te laten erkennen en de wettelijke voorwaarden voor het binnenlaten en het gebruik van het vliegtuig vast te leggen.

Tegelijk wordt in de zetel een proces op gang gebracht voor de rekrutering en de opleiding van geëxpatrieerde menskrachten. Het selectiecomité bestaat uit de directeur, de verantwoordelijke voor de programma’s en de verantwoordelijke voor de luchtoperaties.

Een PZG-B ploeg op het terrein is samengesteld uit een missiechef, een of meerdere piloten, een vluchtcoördinator,een grondtechnicus, een administratief assistent, een persoon voor de logistiek en ondersteuningspersoneel. In haar rekruteringsbeleid wil PZG-B de rekrutering van vrouwen in de ploegen bevorderen en, wat de context van de interventie ook moge zijn, prioriteit te geven aan lokaal gerekruteerd personeel. Wat de geëxpatrieerde menskrachten betreft, ligt de prioriteit bij de selectie op de ondervinding.

Overigens worden voor de aanschaf van de materiële middelen die voor de actie nodig zijn, procedures gevolgd die moeten leiden tot de beste kosten/baten verhouding en tot de houdbaarheid van het gebruik van het materiaal. Er wordt systematisch voorrang gegeven aan lokale aankopen wanneer het (de) materiaal (materialen) beantwoordt (beantwoorden) aan de specificaties van het lastenboek en de prijzen binnen het vooropgestelde budget blijven. Hetzelfde geldt voor de dienstenprestaties.

De opstart van een programma gebeurt altijd onder de verantwoordelijkheid van de verantwoordelijke voor de programma’s, die zorgt voor de toepassing van de PZG-B procedures, conform het handboek voor de operaties en het handboek voor het beheer van de financiën en de boekhouding.

Daarna wordt de actie geplaatst onder het gezag van de missiechef, die instaat voor (1) de opvolging van de doelstellingen ; (2) de supervisie over de vluchtcoördinator, de piloot, de grondtechnicus, de aangestelde voor de logistiek en de administratief assistent, (en zo nodig) de opleiding i.v.m. het functioneren van de missie en de beheersinstrumenten ontworpen door PZG-B (vluchtstatistieken, opvolging van de gesprekken en de mechanische interventies, verslagen, …) ; (3) het beheer van en de controle op de missie en de eventuele ondergeschikte bases ; (4) de relaties met de partners, de nationale en regionale overheden, de fondsenverstrekkers en de gebruikers.

De vluchtcoördinator verzorgt (1) het beheer van de vluchtstatistieken, de administratieve documenten betreffende de vlucht, het personeel en de lokale contracten : (2) het opstellen van de vluchtplannen en de optimalisering van het humanitaire rendement van het vliegtuig ; (3) de supervisie over de missie, wekelijkse en maandelijkse verslagen voor de zetel ; (4) opvolging van de contacten met de partners en de gebruikers van het vliegtuig ; (5) betrekkingen met de overheden ; (6) de supervisie over de piloten en het lokaal gerekruteerde personeel.

De piloot is belast met (1) het voorbereiden, beheren en verzekeren van de vluchten : (2) het bijwerken van de lijst van de banen (GEN) ; (3) als instructeur, in het raam van de programma’s voor ontwikkeling, het opleiden van piloten.

De grondtechnicus (mechanicus) zorgt voor (1) de mechanische interventies en het onderhoud van het vliegtuig ; (2) de opleiding van mechanici, in het kader van de programma’s voor ontwikkeling.

De aangestelde voor de logistiek staat in voor (1) het beheer van de aanvoer van brandstof, verbruiksgoederen en wisselstukken ; (2) het toezicht op het onderhoud van de voertuigen, het kantoor en de woonruimte ; (3) de permanentie in de radiotelecommunicatie.

De administratief assistent is belast met (1) het beheer van de statistieken en de vluchtplannen (2) de coördinatie van de operaties, de optimalisering van de vluchtplannen.

De opvolging

Het toezicht op het goede verloop van de missie wordt uitgeoefend, enerzijds, op het terrein, door de missiechef en, anderzijds, door de zetel.

Op het terrein : 

De missiechef ziet toe op de opvolging van de actie en haar doelstellingen. Dat continue proces maakt het mogelijk elke afwijking t.o.v. de doelstellingen recht te zetten en die laatste, in voorkomend geval, aan te passen wanneer de ontwikkelingen in de situatie dat vereisen. In dat laatste geval brengt de missiechef vooraf de verantwoordelijke voor de programma’s op de hoogte van de gewenst wijzigingen en de redenen daarvan, en hij stelt een aanpassing van de doelstellingen en de middelen voor.

De zetel :

Door de zetel wordt de actie permanent opgevolgd middels de analyse van gestandaardiseerde wekelijkse en maandelijkse verslagen overgemaakt door het terrein en de ontleding van de wekelijkse vluchtstatistieken (routing, duur, lading).

De opvolging door de zetel betreft hoofdzakelijk het nakomen van de doelstellingen, de relaties met de plaatselijke overheden en de partners, het administratieve en budgettaire beleid, de naleving van de met de verschillende actoren gesloten overeenkomsten en van de procedures, de vluchtstatistieken, het beheer van de mechanica en de stocks. In zijn hoedanigheid van chef piloot neemt de verantwoordelijke voor de luchtoperaties de technische opvolging van de piloten, conform de regels omschreven in het handboek voor de operaties,.voor zijn rekening.

Om de opvolging, de controle en de evaluatie van de actie te vergemakkelijken en de nodige methodologische, technische en administratieve ondersteuning te leveren, worden jaarlijks meerdere missies op het terrein uitgevoerd door de verantwoordelijke voor de programma’s en de verantwoordelijke voor de luchtoperaties.

De evaluatie

Door de evaluatie kunnen de pertinentie, de doeltreffendheid, de efficiëntie, de impact, de leefbaarheid en de reproduceerbaarheid van de actie nagegaan worden. Daartoe refereert PZG-B aan het logische interventiekader zoals bepaald bij het begin van de actie waarmee, aan de hand van de indicatoren, de meerwaarde van de actie voor de rechtstreekse en onrechtstreekse belanghebbenden gemeten kan worden.

De evaluatie van een actie staat onder het gezag van een commissie voor de missies, samengesteld uit een bestuurder, de directeur, de verantwoordelijke voor de programma’s en de verantwoordelijke voor de luchtoperaties. Van de resultaten wordt een schriftelijk verslag opgesteld dat aan alle partners wordt overgemaakt.

De commissie voor de missies kan de evaluatie opdragen aan de verantwoordelijke voor de programma’s of aan een externe beoordelaar.

Jaarlijks en aan het einde van elk financieringscontract levert een onafhankelijk kabinet een externe financiële audit.

De periodiciteit van de evaluatie is afhankelijk van de aard van de interventie. Ze wordt systematisch gemaakt na het beëindigen van de actie. In het raam van ontwikkelingsacties vinden ook jaarlijks tussentijdse evaluaties plaats, die het mogelijk maken om elke afwijking t.o.v. de doelstellingen recht te zetten en die laatste, in voorkomend geval, aan te passen indien de ontwikkeling van de situatie dat vereist.